Parties

 

Diversen

 

send email

Van New Wave naar Gothic

punks

NEW WAVE

Met de term "New Wave" wordt zo ongeveer elke vorm van moeilijk te classificeren popmuziek uit de periode 1977-1988 bedoeld. "New wave" wordt ook gebruikt voor muziek die er qua stijl op gelijkt maar die na die periode is uitgebracht.

Aanvankelijk is new wave een synoniem voor punk ten tijde van het keerpunt 1977. Daar waar de term punk meer het uiterlijke en inhoudelijke aspect van de stroming belichaamt, geeft de benaming new wave aan dat er sprake is van een nieuwe golf in de geschiedenis van de rock-'n-roll, opgeworpen door een nieuwe generatie muzikanten.

In het algemeen kun je ook wel zeggen: de muziek is donker, meeslepend en "zweverig". Aanhangers waren bijvoorbeeld meestal in het zwart gekleed en droegen het haar - sterk geïnspireerd op de punk - kort en wild, hoewel veelal conventioneler en meer gemodelleerd dan deze, waardoor de new wave onder invloed van de commercie al gauw salonfähig werd en kon uitgroeien tot een mode voor de grote massa.

De populariteit van deze tegendraadse muziek wordt gezien als een rechtstreeks gevolg van de punkrage. New Wave kwam vooral tot bloei op de Britse eilanden en in New York. Inspiratie werd gevonden in New Yorkse voorlopers als The Velvet Underground, Patti Smith en Television, in Britse pub rock, of in avant-gardisten als Can, Brian Eno en Kraftwerk.

New Wave muziek varieert van de artistiek aandoende pop van Talking Heads tot de grimmige klanken van Joy Division en The Birthday Party. Ook new romantic-bands als Duran Duran en Spandau Ballet en post-punk-artiesten als Blondie en Ian Dury werden aanvankelijk tot de new wave gerekend (en door sommigen nog altijd).

Bekende vertegenwoordigers zijn: A-ha, Ultravox, A Flock of Seagulls, Talk Talk, Joy Division, The Killers, The Sisters of Mercy, The Cure, Depeche Mode, Echo & the Bunnymen, Billy Idol, Tears for Fears, Gary Numan, Elvis Costello, Bauhaus, Fischer Z, The Human League, Simple Minds, Big Country, Visage, OMD, The Fall, ABC, The Smiths, Siouxsie and the Banshees, Yazoo, Grauzone, New Order, Alphaville, Flash and the Pan, Indochine, The Sound, The Alarm, Howard Jones, The Thompson Twins, Pere Ubu, The Jesus and Mary Chain, Wire, Comsat Angels, Theatre of Hate, Spear of Destiny, Red Lorry Yellow Lorry, Fad Gadget, The Chameleons en Soft Cell.

DE NEW WAVE SCENE

De New Wave scene, of subcultuur, omvatte diverse muzikale genres. Newwavers luisterden in de jaren 1980 zowel naar gitaarmuziek zoals Bauhaus, Joy Division, the Sisters Of Mercy en Siouxsie & The Banshees, naar electro of EBM zoals Front 242 en Nitzer Ebb, als naar industrial zoals Einstürzende Neubauten en Skinny Puppy.
In die zin was de gothicscene van de jaren 1990 in zekere zin de opvolger van de newwavescene van de jaren 1980. Ook die gothicscene verzamelde de zogenaamde zwartfrakken en omvatte muzikaal diverse genres. Weliswaar betogen sommigen dat de term gothic vooral verwijst naar gothic rock of deathrock, dus gitaarmuziek, maar in de feiten wordt op fuiven in de gothicscene zowel gothic rock, als electro, als industrial, als neofolk en medieval gedraaid, in de jaren 1990 en 2000.
In de jaren 2000 vond er een zogenaamde postpunkrevival plaats. Tegenwoordig gebruiken sommigen daarom vervangend vaak de term post-punk welke in grote mate overeen komt met new wave, maar meer aandacht heeft voor de alternatieve muziek in plaats van de pop kant van de new wave. Typerend voor de postpunkrevival is echter dat deze muziek in de 'alternatieve mainstream' doordrong (StuBru et cetera), en zeker niet beperkt bleef tot de hedendaags bestaande kleine subcultuur van de wave of gothicscene.

 

Gothic

gothic

Gothic is een moderne wereldwijde subcultuur die opbloeide in de vroege jaren 80 als een variant van de gothic rock-scene, een subgenre van postpunk, of new wave en vandaag de dag nog steeds bestaat en almaar groter wordt. De subcultuur wordt geassocieerd met muziek en kleding. Kledingstijlen variëren tussen allerlei scenes zoals batcave/deathrock, victorian, lolita, fetisj, androgyn, cybergothic en darkwave.

Terwijl postpunk als genre min of meer is overleden, groeit gothic nog steeds, zowel op muzikaal als op visueel vlak. Dit veroorzaakt een vrij groot aantal stijlvariaties (ook wel gothic-soorten), een ontwikkeling die nog eens wordt versterkt door de grote verscheidenheid aan lokale scenes.

Vanaf het midden van de jaren 90 kreeg de subcultuur meer leven ingeblazen. Ondertussen zijn er diverse festivals waar allerlei soorten muziekstijlen gedraaid worden zoals bovengenoemde Batcave, Deathrock, cyber (Industrial, Electronic Body Music) en Darkwave maar ook wel punk. In latere jaren soms aangevuld met noise en futurepop.

OORSPRONG EN ONTWIKKELING

De associatie van 'gothic' met horror, duisternis en het bovennatuurlijke is terug te voeren op het ontstaan van de gothic novel in de 18e eeuw. De eerste roman in dit genre, The Castle of Otranto van Horace Walpole, verscheen in 1764 en was een fantastisch griezelverhaal dat meteen veel beroering veroorzaakte. Het vestigde horror-stereotypen als grafzerken, ruïnes van kastelen en kerken, geesten, vampiers, vervloekten en melodrama - precies de elementen waar goths zich toe aangetrokken voelen. Bekende klassieke gothic romans zijn Bram Stokers's 'Dracula' (1897), Mary Shelleys' 'Frankenstein' (1818) en Robert Stevenson's 'Dr. Jekyll and Mr. Hyde' (1886).
Onafhankelijk van de Britse scene splitste death rock zich in de late jaren 70 en vroege jaren 80 af van de Amerikaanse punk. Door hun overeenkomende kleding en stijl waren goths en death rockers in staat om zich samen te voegen. De oorsprong van de hedendaagse gothic-mode kan worden toegeschreven aan bands als Joy Division, Siouxsie and the Banshees, Bauhaus en The Cure. Ook moet hier de punkband The Damned (1977) genoemd worden; de hoofdman Dave Vanian verkleedde zich voor de lol als vampier.
De benaming 'goth' voor een fan van gothic rock werd pas populair rond 1983. Het gebruik van het woord gothic voor dergelijke muziek en levensstijl is in eerste instantie afgeleid van de Germaanse Goten. Dat volk was een aartsvijand van het Romeinse Rijk en de Romeinen noemden hen barbaren: goth werd synoniem voor barbaar.
Tijdens de Renaissance werden laatmiddeleeuwse bouwstijlen door de mode van die tijd gezien als barbaars en als zodanig ook gotisch genoemd. Gotische architectuur had vaak duistere en intimiderende aspecten, met afbeeldingen van gargouilles (ofwel waterspuwers) en demonen. Tegen de 18e eeuw waren mensen gefascineerd door middeleeuwse gothic-ruïnes; deze ruïnes werden de perfecte locatie voor fictie van het horror-genre.

INVLOEDEN UIT DE 20E EEUW

De invloed van de gothic-literatuur op de gothic-subcultuur is te zien in veel voorbeelden van de gothic-muziek. Deze invloeden kwamen er, via een omweg, via de populaire beelden van horrorfilms op televisie. The Byronische held in het bijzonder was een sleutelfiguur in het imago van de mannelijke goth. De iconische figuur van Dracula gespeeld door Béla Lugosi werd erg aantrekkelijk gevonden door de vroege goths. Ze voelden zich aangetrokken door Lugosi's uitstraling van dreiging, elegantie en mystiek. Sommige mensen geven zelfs de eer aan de groep Bauhaus met hun eerste single "Béla Lugosi's Dead", die uitkwam in augustus 1979, voor de start van de gothic-subcultuur. Maar veel eerdere arthousebewegingen werden ook beïnvloed door gothic-mode en -stijl. Een belangrijk vroeg voorbeeld is Siouxsie Sioux van de groep Siouxsie and the Banshees. Sommige leden van Bauhaus waren zelf kunststudenten en/of actieve kunstenaars.

Sommige van de vroege new wave- en death rock-artiesten adopteerden een traditioneel horrorfilmimago en gebruikten de soundtracks van horrorfilms voor inspiratie. Hun publiek reageerde gelijkaardig met gepaste kledij en accessoires. Standaard horrorfilmelementen zoals mist, rubberen vleermuizen en spinnenwebben werden gebruikt als gothic-clubdecor vanaf het begin in The Batcave. Dergelijke referenties in muziek en imago waren oorspronkelijk grappig bedoeld. Maar na verloop van tijd namen groepen en leden van de subcultuur het meer serieus. Als gevolg daarvan verschenen morbide, bovennatuurlijke en occulte thema's als zichtbaarder en serieuzer element binnen de subcultuur. De connectie tussen horror en gothic werd in de verf gezet in zijn vroege jaren door The Hunger, een vampierfilm uit 1983, met in de hoofdrollen David Bowie, Catherine Deneuve en Susan Sarandon. De film toonde de new wave-groep Bauhaus die "Béla Lugosi's Dead" speelde in een nachtclub. In 1993 werd Whitby de locatie voor wat het grootste gothic-festival van het Verenigd Koninkrijk werd - Als een direct gevolg van het feit dat het in Bram Stokers Dracula werd gebruikt.

Tijdens de evolutie van de gothic-subcultuur werd familiariteit met gothic-literatuur belangrijk voor veel goths. Keats, Poe, Baudelaire en andere romantische schrijvers werden even symbolisch voor de subcultuur als de geheel zwarte kleding.

Toen het verband tussen de gothic-subcultuur en horrorfictie een gevestigde norm werd, werd het bijna een cliché. Goths doken vaak op als personages in horrorromans en in horrorfilms. Bijvoorbeeld The Crow leende direct van gothic-muziek en stijl. De films van Tim Burton zijn alle belangrijk voor hun representatie van goths of op gothic geïnspireerde personages. In het bijzonder in Beetlejuice, waarin Lydia, een gothic tiener, voorkomt. Ook Edward Scissorhands, The Nightmare Before Christmas, Sleepy Hollow, Ginger Snaps en Corpse Bride zijn prima voorbeelden van zijn hand. Op hun beurt trokken dergelijke films nieuwe mensen aan tot de gothic-scene. Anne Rice haar boekenserie "The Vampire Chronicles" en de populaire World of Darkness-rollenspellen (vooral Vampire: The Masquerade) refereerden ook direct aan de gothic-muziek en -cultuur en moedigden een interesse aan in de scene. Invloeden van anime en ook cyberpunk-fictie zoals The Matrix en Shadowrun hebben de interesse in the goth-scene doen toenemen. Tevens hebben ze geholpen met het bevorderen van de populariteit van de cyber-subcultuur of de industrial/gothic-ondersoort cybergothic en de populariteit van industrial-muziek.

GOTHIC SUBGENRES

De gothic-muziek kent vele verwante genres of subgenres. Veel van deze muziek is niet gothic maar wordt er toch bij het genre gerekend door velen door de populariteit binnen de scene. In zijn meest brede interpretatie vormt gothic waarschijnlijk één van de genres binnen de popmuziek waarin de grootste variëteit aan subgenres aanwezig is. Sinds de jaren 90 fungeert gothic immers als overkoepelende term voor New wave, Gothic rock, Electro, Futurepop (betwist), Medieval, Neofolk, Industrial en Darkambient.

Gothic-metal wordt soms aan dit rijtje toegevoegd, maar deze associatie lijkt niet gerechtvaardigd te zijn. Gothic-metal zou vooral progressieve metal zijn en muzikaal gezien niet altijd evenveel met bovenstaande genres te maken hebben. De gothic-metal-stroming ontstond in de vroege jaren negentig uit de metal. Pioniers van het genre, zoals Paradise Lost, hadden naast deathmetal-acts, zoals Morbid Angel, duidelijk ook naar gothrock-acts zoals The Sisters Of Mercy geluisterd. Deze vroege gothic-metal kenmerkte zich dus door een combinatie van death- en doommetal-ritmes, met gothic-achtige, ijle achtergrondvocalen en een gothrock-achtige afwerking van de nummers. Later in de jaren 90 werd de muziek van een andere zogenaamde doom/gothicmetalband, Theatre Of Tragedy, een nog groter succes. De typische muzikale opbouw van Theatre of Tragedy, de ruwe deathmetalvocalen en zware gitaarriffs in combinatie met hoge vrouwelijke operavocalen (sopraan), is sindsdien bijna synoniem geworden voor wat tegenwoordig wordt begrepen onder gothic metal. Muziek die bekendstaat om bijna clichématige vrouwenzang en contrasterend gitaargeweld. De aanhangers van deze stroming zijn vaak niet op de hoogte van de oudere postpunkachtergrond van gothic. Vaker wel dan niet, voelen ze zich vooral aangesproken door de zwarte fluwelen jurken en dramatische muziek, eigen aan de hedendaagse gothic metal. Deze stroming heeft haar grootste aanhang onder een wat jonger publiek, dat de jaren 80 niet actief heeft meegemaakt. Door dergelijke ontwikkelingen is binnen gothic de nadruk van een kritische levenshouding en muzikale originaliteit verschoven naar een meer op het uiterlijk gerichte houding. De lange zwarte jurken waar gothic vooral om bekendstaat, zijn een latere ontwikkeling die waarschijnlijk eigenhandig op gang is gezet door bands als Christian Death, die zo ongeveer begonnen zijn met een dergelijke kledingstijl.

Verscheidene muziekgenres worden volgens sommigen ten onrechte met gothic geassocieerd. Genres zoals Industrial en Electronic Body Music (EBM) kan men beschouwen als behorend tot een andere scene, die zich vooral in Duitsland en de VS heeft ontwikkeld met Skinny Puppy en VNV Nation onder de bekendste bands. Daar staat tegenover dat deze bands (zeker buiten Duitsland) bijna uitsluitend in de gothic-scene bekendheid genieten. Langs de andere kant lijkt het verkeerd om ieder persoon in de gothic-scene een goth te noemen. En zijn het enkel de liefhebbers van gothic rock en zijn subgenres die dat recht hebben. En bij hen genieten de Elektronische genres (behalve misschien Dark Wave) weinig populariteit.

De muziekstroming van de 21e eeuw, die geïnspireerd is op de muziek uit de middeleeuwen en doorgaans wordt aangeduid met de term Medieval, is eveneens populair bij een aanzienlijk deel van de goths, hoewel beide stromingen zich grotendeels onafhankelijk van elkaar hebben ontwikkeld.

MISVERSTANDEN OVER GOTHIC

Sinds het einde van de jaren 90 van de 20e eeuw krijgen de media steeds meer lucht van deze voorheen grotendeels ondergrondse stroming, en wordt gothic geassocieerd met alles wat vreemd en duister is. Dat zelfverminking onder tiener-goths hoger ligt dan onder 'normale' tieners is aangetoond (50% bij goths tegen 10% bij reguliere tieners). Dit onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift British Medical Journal. Wel moet opgemerkt worden dat de onderzoekers er zelf op wezen dat het hier een vermoeden betreft, daar de geïnterviewde groepen te klein waren voor een eenduidige conclusie. Insiders binnen de gothic-scene vroegen zich daarbij ook af of de geïnterviewden wel degelijk tot de gothic-subcultuur behoorden en niet tot een andere (black metal, emo). In dat verband leeft binnen de gothic-scene soms het gevoel dat bepaalde, verwarde en zoekende tieners zich (kortstondig) aangetrokken voelen tot de scene, louter voor de Weltschmerz, maar vaak zonder dat deze jongeren de muziek kennen, laat staan begrijpen, zo wordt wel eens gesteld.

De algemene aanname dat goths depressief zijn, kan geweten worden aan het donkere karakter van de subcultuur. Dit is vooral terug te horen aan de gothic-muziek waarin vaak een melancholisch gevoel opgewekt wordt over het leven. De gothic-scene en -muziek hebben wél een sterke neiging naar melancholie, of liever, een sterke drang om te experimenteren, te spelen met dergelijke gevoelens. Dit heeft alles te maken met de voorliefde voor duisternis, de duistere kant van de wereld en de menselijke psyche, die zich uit door hun voorkomen en hun smaak op het gebied van muziek, film, literatuur en kunst.

Ook wordt aangenomen dat leden van deze stroming per definitie satanistisch zijn. Dit is echter onjuist, de gothic stroming staat los van levensovertuiging en religie. Uit topics over religie op diverse gothic-fora kan de conclusie getrokken worden dat een groot gedeelte atheïst of agnostisch is. Een minderheid is christen. Doorgaans wordt het satanisme of wicca weggehoond.

Mannelijke goths worden vaak voor homoseksueel aangezien, omdat zij vanwege de androgyne aard van gothic - naar eigen smaak - ook rokken, korsetten, lang haar en make-up dragen. Dit houdt geen direct verband met de seksuele geaardheid van de persoon in kwestie maar vindt zijn basis in het vrije modebeeld van de subcultuur.

Over de voorliefde voor de 'kleur' zwart bestaan ook verschillende misverstanden. Zo zou een echte goth altijd zwart moeten dragen. Dit is niet geheel correct: hoewel zwart een zeer geliefde en veel voorkomende kleur is bij goths, schrijft wederom niets voor dat zwart per se gedragen moet worden. Vaak wordt naast zwart een andere kleur gedragen, zoals rood, blauw, paars, wit of zelfs groen en geel.

Zelfs over de categorisering goth bestaan veel misverstanden. Het is een term die vaak te pas en te onpas gebruikt wordt door (vaak onwetende) buitenstaanders. In realiteit zal men binnen de gothic-scene hard moeten zoeken om iemand te vinden die zichzelf 'goth' noemt. Zelfs een vluchtige, oppervlakkige zoektocht op gothic-internetfora kan dat aantonen. Rijpere goths hebben vaak enerzijds de neiging om sensationele activiteiten zoals bloed drinken spottend weg te lachen, maar scheppen er anderzijds een diabolisch genoegen in om dergelijke vooroordelen, die bij de buitenstaanders leven, vooral niet publiekelijk tegen te spreken. Interessant in deze is de thesis van Agnes Jasper (cultureel antropoloog) over de Nederlandse gothic-scene, waarin zij concludeert dat goths ontwijkende strategieën en sociale codes hebben ontwikkeld om hun wereld te beschermen. Zo zal geen enkele goth van zichzelf beweren dat hij of zij goth is, maar zal dat van een andere goth zeer goed kunnen aangeven.

Binnen de gothic-scene zelf is doorgaans een goed ontwikkeld gevoel voor zelfspot aanwezig. Naar spotprenten over gothic wordt vaak vol verwachting uitgekeken. Gothic wordt doorgaans ook onterecht verward met fantasie. Gothic is een subcultuur die zicht sterk richt op existentialisme en vaak zelfs nihilistisch van karakter is. Ook wordt er vaak gezinspeeld op romantiek, maar dit is meer een soort rollenspel dan een daadwerkelijke karaktertrek.

Vanuit de gothic metal-scene bestaat ook vaak het beeld dat goths open-minded zijn, en veel respect hebben voor anderen. Hoewel gothic metal weinig met gothic van doen heeft - de nadruk ligt echt op metal - is dit beeld niet helemaal juist. Goths zijn eerder aristocratisch en arrogant, en een insider valt op dat de scene vaak enorm competitief is, waarbij een combinatie van goede smaak en zelfspot bepaalt waar een goth binnen de scene staat. Toch behoeft dit beeld nuancering. Goths zijn doorgaans inderdaad erg open-minded zolang dat niet ingaat tegen de sociale conventies binnen de subcultuur.

Bron/meer informatie: Wikipedia